Το φετινό συνέδριο της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας πραγματοποιήθηκε στη Μαδρίτη της Ισπανίας από τις 29 Αυγούστου έως την 1η Σεπτεμβρίου 2025. Το συνέδριο παρακολούθησαν περίπου 35.000 επαγγελματίες υγείας από περισσότερες από 150 χώρες. Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου παρουσιάστηκαν ενδιαφέρουσες μελέτες, μερικές από τις οποίες παρατίθενται στη συνέχεια.
REBOOT
Στην τυχαιοποιημένη αυτή μελέτη που έλαβε χώρα στην Ισπανία και την Ιταλία, η συνέχιση των β-αναστολέων μετά την έξοδο από το νοσοκομείο σε ασθενείς με οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου, κλάσμα εξώθησης αριστερής κοιλίας (LVEF) ≥40% και χωρίς καρδιακή ανεπάρκεια δεν έδειξε όφελος.
BETAMI – DANBLOCK
Σε παρόμοιο πληθυσμό (οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου χωρίς καρδιακή ανεπάρκεια, LVEF ≥40%) σε Δανία και Νορβηγία, η συνέχιση β-αναστολέων μετά την έξοδο από το νοσοκομείο μείωσε σημαντικά το σύνθετο καταληκτικό σημείο του θανάτου ή των μείζονων καρδιαγγειακά συμβαμάτων.
Τα αποτελέσματα των 2 παραπάνω τυχαιοποιημένων μελετών φαίνονται εκ πρώτης άποψης αντιφατικά. Σε μια μετα-ανάλυση 4 μελετών (REBOOT, BETAMI, DANBLOCK, CAPITAL-RCT) που συμπεριέλαβε αποκλειστικά ασθενείς με ενδιάμεσο κλάσμα εξώθησης (LVEF: 40-49%), με πρόσφατο έμφραγμα μυοκαρδίου (εντός 14 ημερών), και απουσία ιστορικού ή συμπτωματολογίας καρδιακής ανεπάρκειας, η οποία παρουσιάστηκε στο συνέδριο διαπιστώθηκε όφελος από την χρήση των β-αναστολέων.
Οι ερευνητές διατύπωσαν στο συνέδριο την υπόθεση ότι η διαφορά στα αποτελέσματα των 2 μελετών μπορεί να οφείλεται στην διαφορά του ποσοστού των ασθενών στο baseline που είχαν ενδιάμεσο κλάσμα εξώθησης (υψηλότερο ποσοστό στη μελέτη BETAMI – DANBLOCK). Αναμένεται μετα-ανάλυση για τους ασθενείς με LVEF ≥50%.
DUAL-ACS
Η συντόμευση της διπλής αντιαιμοπεταλιακής αγωγής μετά από οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου σε 3 μήνες ήταν εξίσου ασφαλής με τους 12 μήνες και ίσως με λιγότερες αιμορραγίες. Η τυχαιοποιημένη αυτή μελέτη υποστηρίζει μια πιο εξατομικευμένη διάρκεια διπλής αντιαιμοπεταλιακής αγωγής, με πιθανή μείωση του αιμορραγικού κινδύνου σε χαμηλού ισχαιμικού κινδύνου ασθενείς.
NEO-MINDSET
Στη μελέτη αυτή 3,410 ασθενείς με οξύ στεφανιαίο σύνδρομο μετά από αγγειοπλαστική με drug-eluting stents τυχαιοποιήθηκαν στην ομάδα της μονοθεραπείας με P2Y12 αναστολέα ή τη διπλή αντιαιμοπεταλιακή θεραπεία (ασπιρίνη και P2Y12 αναστολέα) για 12 μήνες. Όσον αφορά το πρωτογενές καταληκτικό σημείο (θάνατος, έμφραγμα, αγγειακό εγκεφαλικό, επείγουσα αγγειοπλαστική) δεν υπήρξε στατιστική σημαντικότητα για το noninferiority (p=0.11). Στις πρώτες 30 ημέρες ο ισχαιμικός κίνδυνος ήταν πολύ υψηλότερος στην ομάδα της μονοθεραπείας. Οι αιμορραγίες ήταν λιγότερες τόσο στις 30 ημέρες όσο και στους 12 μήνες στην ομάδα της μονοθεραπείας.
TARGET-FIRST
Η μελέτη εξέτασε την πρώιμη διακοπή της ασπιρίνης σε ασθενείς με οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου που έχουν υποβληθεί σε πλήρη επαναγγείωση με τα σύγχρονα stents. 1,942 ασθενείς που ολοκλήρωσαν διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή για 1 μήνα τυχαιοποιήθηκαν σε διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή ή μονοθεραπεία με P2Y12 αναστολέα. Για το πρωτογενές καταληκτικό σημείο (θάνατος, έμφραγμα, θρόμβωση stent, αγγειακό εγκεφαλικό ή αιμορραγία) η μονοθεραπεία ήταν μη κατώτερη (non inferior) της διπλής αντιαιμοπεταλιακής θεραπείας.
ALONE-AF
Μεταξύ των ασθενών που δεν εμφάνισαν κολπικές αρρυθμίες μετά από διακαθετηριακή κατάλυση για κολπική μαρμαρυγή, η διακοπή των από του στόματος αντιπηκτικών οδήγησε σε χαμηλότερο κίνδυνο για το σύνθετο καταληκτικό σημείο του αγγειακού εγκεφαλικού, της συστηματικής εμβολής και των μείζονων αιμορραγιών έναντι της ομάδας που συνέχισε τα αντιπηκτικά από του στόματος.
PARACHUTE-HF
Η σακουμπιτρίλη-βαλσαρτάνη υπερείχε της εναλαπρίλης σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια προκαλούμενη από τη νόσο Chagas κυρίως μέσω μείωσης NT-proBNP, χωρίς διαφορά σε σκληρά καταληκτικά σημεία. Συνεπώς, η μελέτη επιβεβαιώνει το όφελος των ARNIs ακόμη και σε «ιδιαίτερες» αιτίες καρδιακής ανεπάρκειας, αλλά χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες για εκβάσεις θνησιμότητας.
DAPA ACT HF-TIMI 68
Η πρώιμη έναρξη νταπαγλιφλοζίνης εντός νοσοκομείου σε ασθενείς με οξεία καρδιακή ανεπάρκεια δεν μείωσε σημαντικά το σύνθετο καταληκτικό σημείο του θανάτου ή των επεισοδίων επιδείνωσης καρδιακής ανεπάρκειας εντός 2 μηνών από τη νοσηλεία. Σε μετα-ανάλυση που παρουσιάστηκε στο συνέδριο, όταν συνδυάστηκαν τα δεδομένα της DAPA ACT HF-TIMI με παρόμοιες μελέτες που άρχισαν αναστολείς του Συμμεταφορέα Νατρίου-Γλυκόζης Τύπου 2 (SGLT2i) εντός νοσοκομείου (εμπαγλιφλοζίνη, σοταγλιφλοζίνη), υπήρξε στατιστικά σημαντική μείωση στην πρώιμη περίοδο όσον αφορά τον καρδιαγγειακό θάνατο ή την επιδείνωση της καρδιακής ανεπάρκειας αλλά και στους θανάτους όλων των αιτιών.
VICTOR
Το vericiguat (διεγέρτης της γουανυλικής κυκλάσης) δεν πέτυχε το πρωτεύον καταληκτικό σύνθετο σημείο (θάνατος ή νοσηλεία για καρδιακή ανεπάρκεια) σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια (NYHA II-IV), χωρίς πρόσφατη νοσηλεία για καρδιακή ανεπάρκεια και LVEF≤40%, που ελάμβαναν τη μέγιστη ανεκτή φαρμακευτική θεραπεία, αλλά έδειξε μείωση της καρδιαγγειακής και ολικής θνησιμότητας σε δευτερογενείς αναλύσεις.
Σε μετα-ανάλυση που συμπεριέλαβε τους ασθενείς της VICTOR αλλά και της VICTORIA (ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια (NYHA II-IV), πρόσφατη νοσηλεία για καρδιακή ανεπάρκεια και LVEF<45%, που ελάμβαναν τη μέγιστη ανεκτή φαρμακευτική θεραπεία), διαπιστώθηκε όφελος από τη χρήση του vericiguat ως προς τον θάνατο και τις επανανοσηλείες.
DIGIT-HF
Η διγιτοξίνη (καρδιακό γλυκοσίδιο) μείωσε τον συνδυασμό θανάτου και νοσηλειών σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και μειωμένο κλάσμα εξώθησης που ελάμβαναν τις σύγχρονες φαρμακευτικές θεραπείες. Η τυχαιοποιημένη αυτή μελέτη επαναφέρει το ενδιαφέρον για «παλιότερες» θεραπείες, με δυνητικό ρόλο σε ασθενείς που έχουν καρδιακή ανεπάρκεια με χαμηλό κλάσμα και συμπτωματολογία.
ODYSSEY-HCM
Το mavacamten δεν μπόρεσε να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο για το σύνθετο καταληκτικό σημείο του peak VO₂ ή της συμπτωματολογίας έναντι του εικονικού φαρμάκου σε ασθενείς με μη-αποφρακτική υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια. Επιπρόσθετα, η μείωση του κλάσματος εξώθησης της αριστερής κοιλίας ήταν πιο συχνή στην ομάδα του mavacamten.
MAPLE-HCM
Το aficamten υπερείχε της μετοπρολόλης ως μονοθεραπεία στην υπερτροφική αποφρακτική μυοκαρδιοπάθεια βελτιώνοντας το peak VO₂, τις αιμοδυναμικές παραμέτρους και συμπτώματα. Η μελέτη αυτή ενισχύει την καθιέρωση των αναστολέων μυοσίνης (myosin inhibitors) ως πρώτης γραμμής σε συμπτωματική υπερτροφική αποφρακτική μυοκαρδιοπάθεια.
BaxHTN
Ο αναστολέας σύνθεσης αλδοστερόνης baxdrostat μείωσε σημαντικά τη συστολική αρτηριακή πίεση στις 12 εβδομάδες σε ανθεκτική ή μη καλά ρυθμιζόμενη αρτηριακή υπέρταση, χωρίς νέα προβλήματα ασφάλειας. Πρόκειται για μια επαναστατική αντιυπερτασική θεραπεία για ασθενείς που δεν ρυθμίζονται με τις τρέχουσες θεραπευτικές επιλογές.
KARDIA-3
Η τυχαιοποιημένη αυτή μελέτη φάσης ΙΙ εξέτασε την ασφάλεια και αποτελεσματικότητα του zilebesiran (θεραπευτικός παράγοντας που επιδρά στο RNA και αναστέλλει την ηπατική παραγωγή του αγγειοτενσινογόνου) σε ασθενείς με επιβεβαιωμένη καρδιαγγειακή νόσο ή υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο και αρρύθμιστη αρτηριακή υπέρταση σε θεραπεία με 2-4 αντιυπερτασικά φάρμακα (συμπεριλαμβανομένου του ανταγωνιστή των καναλιών ασβεστίου ή διουρητικού). Μια μοναδική δόση του zilebesiran (300mg) μείωσε τη συστολική αρτηριακή πίεση κατά 5-mmHg στους 3 μήνες έναντι του εικονικού φαρμάκου, χωρίς όμως να υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά.
ESSENCE-TIMI 73
Το olezarsen (antisense oligonucleotide κατά apoC-III) μείωσε σημαντικά τα τριγλυκερίδια σε ασθενείς με μέτρια υπερτριγλυκεριδαιμία και υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο ή σοβαρή υπερτριγλυκεριδαιμία, χωρίς διαφορές στα ανεπιθύμητα συμβάματα από το εικονικό φάρμακο. Το φάρμακο αυτό είναι πολλά υποσχόμενο για ασθενείς με υπολειπόμενο κίνδυνο παρά τη βέλτιστη υπολιπιδαιμική θεραπεία.
NEWTON-CABG
Η θεραπεία με evolocumab (PCSK9i) μετά από αορτοστεφανιαία παράκαμψη (CABG) δεν μείωσε τη νόσο των σαφηνών μοσχευμάτων στα 2 χρόνια έναντι του εικονικού φαρμάκου. Η μελέτη αυτή υποδεικνύει ότι το όφελος των PCSK9i μετά από CABG ίσως περιορίζεται στη μείωση συστηματικών αθηροσκληρωτικών συμβαμάτων και όχι στην παθολογία των μοσχευμάτων.
Τέλος, κατά τη διάρκεια του συνεδρίου παρουσιάστηκαν οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες (Guidelines 2025) για: α) βαλβιδοπάθειες, β) μυοκαρδίτιδα και περικαρδίτιδα, γ) δυσλιπιδαιμία, δ) καρδιαγγειακή πάθηση και εγκυμοσύνη και ε) ψυχική υγεία και καρδιαγγειακή πάθηση.
Ανδρέας Β. Ξανθόπουλος MD, PhD, FESC, FACC, FHFA, FHFSA
Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας
Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Καρδιολογική Κλινική, ΠΓΝ Λάρισας